شنیدهها حاکی از آن است که یکی از تریدرهای حوزه فروش نفت، که تاکنون حدود ۳۵۰ میلیون دلار از وجوه حاصل از فروش نفت را به کشور بازنگردانده، در حال مذاکره برای تسویه این بدهی از طریق واگذاری هزاران دستگاه خودروی لوکس وارداتی است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، این شخص بهجای بازپرداخت نقدی مطالبات، قرار است بین ۸ تا ۱۰ هزار دستگاه خودروی لوکس متعلق به خود را به مجموعهای از هلدینگها و شرکتهای بزرگ واگذار کند. در این سناریو، این شرکتها خودروها را به فروش رسانده و منابع حاصل از آن را به وزارت نفت منتقل خواهند کرد. این سازوکار پرسشها و ابهاماتی را درباره نحوه اجرای آن و میزان تأمین منافع عمومی ایجاد کرده است.
اولویتهای اقتصادی کشور
نخستین ابهام به نحوه انتفاع این تریدر از فرآیند تسویه مربوط میشود. بر اساس شنیدهها، وی طی ماههای گذشته از در اختیار داشتن منابع حاصل از فروش نفت منتفع شده و اکنون نیز قصد دارد بهجای پرداخت نقدی، خودروهای وارداتی خود را در قالب این توافق واگذار کند. منتقدان این شیوه معتقدند اگر قیمتگذاری خودروها به گونهای باشد که سود تجاری نیز برای مالک آنها حفظ شود، در عمل بدهکار علاوه بر بهرهمندی از منابع ارزی طی مدت گذشته، از فروش داراییهای خود نیز سود خواهد برد؛ موضوعی که میتواند محل بحث و بررسی باشد.
دومین پرسش به اولویتهای اقتصادی کشور بازمیگردد. در شرایطی که اقتصاد ایران با چالشهایی نظیر تورم، کاهش قدرت خرید و نیاز به تأمین برخی کالاهای اساسی روبهرو است، این پرسش مطرح میشود که چرا در صورت انتخاب روش تهاتر، خودروهای لوکس بهعنوان ابزار تسویه در نظر گرفته شدهاند. برخی کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی، استفاده از کالاهای اساسی، تجهیزات مورد نیاز تولید یا اقلام راهبردی میتوانست آثار اقتصادی و اجتماعی مناسبتری به همراه داشته باشد.
فرآیند تصمیمگیری و نظارت
سومین ابهام نیز به فرآیند تصمیمگیری مربوط است. هنوز مشخص نیست مذاکرات مربوط به این سازوکار توسط چه اشخاص، نهادها یا دستگاههایی هدایت شده، مبنای حقوقی و اقتصادی این تصمیم چه بوده و چه سازوکار نظارتی برای ارزشگذاری خودروها و تضمین بازگشت کامل مطالبات وزارت نفت در نظر گرفته شده است.
در صورت صحت این شنیدهها، قاعدتا باید وزارت نفت و سایر نهادهای مسئول با ارائه توضیحات شفاف، جزئیات این توافق، نحوه ارزشگذاری داراییها، فرآیند انتخاب خریداران و چگونگی تأمین منافع عمومی را تشریح کنند تا ابهامات موجود برطرف شود.
