انتصاب یک مدیر جوان در رأس یکی از راهبردیترین پالایشگاههای ایران و تغییرات مدیریتی پس از آن، همراه با پیوند تازه مدیرعامل با ساختار پدافند غیرعامل، پرسشهایی را درباره سازوکار انتخاب مدیران و میزان نفوذ نهادهای سیاسی و امنیتی در صنعت نفت هرمزگان ایجاد کرده است. این پرسشها در غیاب شفافیت درباره فرآیند انتصابات، همچنان بیپاسخ ماندهاند.
وحید قانعیفرد در تیرماه ۱۴۰۴ به مدیرعاملی شرکت نفت ستاره خلیج فارس رسید. این شرکت یکی از مهمترین مراکز تولید بنزین ایران و از راهبردیترین داراییهای صنعت انرژی کشور محسوب میشود. اطلاعات منتشرشده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش نشان میدهد قانعیفرد، متولد ۱۳۶۶، پیش از رسیدن به مدیرعاملی، مدیر مهندسی، معاون برنامهریزی و قائممقام مدیرعامل همین شرکت بوده و در واحدهای فرایندی پالایشگاه نیز فعالیت داشته است. او همچنین سابقه مشاوره مهندسی در پروژه مهر خلیج فارس، نگین مکران و پروژه ارتقای کیفیت نفت کوره پالایشگاه بندرعباس را در کارنامه اعلامشده خود دارد.
این سوابق نشان میدهد که قانعیفرد تنها در همین شش سال سابقه کار، تجربه اجرایی عملیاتی و فنی لازم را ندارد. با این حال، سن نسبتاً پایین مدیرعامل و سرعت حرکت او از مسئولیتهای فنی به قائممقامی و سپس رأس یکی از مهمترین شرکتهای پالایشی ایران، بررسی دقیق سازوکار این ارتقا را ضروری میکند.
از سالن زیبایی تا اتاق مدیرعامل
قانعیفرد که بیشتر اوقات خود را در سطح استان هرمزگان مشغول انجام خالکوبی، عملهای زیبایی از تزریق ژل به لب، گونه تا عمل دماغ، گذاشتن ماسک زیبایی و کاشت مو در شهر کهنوج صرف میکرد، فکر نمیکرد که در تیر ۱۴۰۴ جانشین غلامحسین رمضانپور شود. رمضانپور خود کمتر از یک سال پیش، در شهریور ۱۴۰۳، جایگزین علیرضا جعفرپور شده بود. به این ترتیب یکی از مهمترین پالایشگاههای ایران طی مدتی کوتاه شاهد تغییر مدیران ارشد بود.
پس از استقرار مدیریت جدید، انتصابات دیگری نیز صورت گرفت. در مهر ۱۴۰۴، قانعیفرد حامد محمدینسب بندری را به مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی منصوب کرد. گزارش منتشرشده درباره سوابق محمدینسب علاوه بر مسئولیتهای داخلی پالایشگاه، از عضویت او در شورای مرکزی «جامعه اسلامی کارگران کشور»، دبیری این تشکل در هرمزگان و سابقه فرماندهی بسیج مهندسین نام میبرد.
همان ماه، میلاد خیرخواه وکیلآباد نیز با حکم مستقیم قانعیفرد سرپرست مدیریت بازرگانی کالای شرکت شد. حوزهای که به دلیل ارتباط با خریدها و تأمین کالا از بخشهای مالی مهم هر پالایشگاه محسوب میشود. درباره شرکتی با گردش مالی عظیم، افشای معیارهای انتخاب مدیران، سابقه دقیق نامزدها و وجود یا عدم وجود رقابت حرفهای برای مناصب حساس از ابتداییترین الزامات حکمرانی شرکتی است.
پای نهاد امنیتی در پرونده
چند ماه پس از مدیرعامل شدن قانعیفرد، تحول دیگری موقعیت او را فراتر از مدیریت یک شرکت نفتی برد. در آذر ۱۴۰۴، غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور و از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، قانعیفرد را به عنوان «فرمانده ارشد پدافند غیرعامل و مدیریت شرایط اضطراری منطقه نفتی بندرعباس» منصوب کرد.
این حکم یک رابطه نهادی قابل اثبات میان مدیرعامل ستاره خلیج فارس و ساختار پدافند غیرعامل جمهوری اسلامی ایجاد کرده است. اما این واقعیت که با سهمخواهی و پروندهسازی برای مدیرعاملان این پالایشگاه در استان هرمزگان در محافل محلی مطرح میشود تفاوت دارد: اینکه نهادهای امنیتی هرمزگان و کرمان، یک استاندار (محمد آشوری تازییانی)، یک نماینده مجلس (احمد مرادی) و امامجمعه (محمد عبادی زاده) مشخص در انتصاب اولیه قانعیفرد نقش مهمی داشتهاند.
ابهام درباره مدیریت ستاره خلیج فارس در خلأ اتفاق نمیافتد. این شرکت پیشتر نیز درگیر اختلافات مدیریتی، سهامداری و پرسشهای جدی درباره نحوه اداره یکی از باارزشترین داراییهای صنعت نفت ایران بوده است. در شهریور ۱۴۰۳، مراسم انتصاب رمضانپور با حضور محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل وقت شرکت ملی پالایش و پخش، بابک افقهی، رئیس وقت هیئتمدیره ستاره خلیج فارس و مدیرعامل تاپیکو، اعضای هیئتمدیره و مدیران ارشد برگزار شد. در همان مراسم مشکلاتی چون مطالبات شرکت از دولت، تسهیلات ارزی، «عدمالنفع» و ضرورت اصلاح اقتصاد پالایشگاه رسماً مطرح شد.
شبکه تصمیمگیری ستاره خلیج فارس فقط در بندرعباس مستقر نیست. سهامداران عمده، هیئتمدیره، تاپیکو و شرکت ملی پالایش و پخش در ساختار قدرت این بنگاه نقش دارند. اما چرا یک مدیرعامل صفر کیلومتر گذاشتند، این مهم است.
مسئله اصلی اکنون وجود یک «مافیا» نیست بلکه نبود شفافیت در احکام استخدامی و ارتقای قانعیفرد و مدیران وی است. از آغاز ورود به صنعت تا مدیرعاملی و عدم ارائه صورتجلسات هیئتمدیره درباره انتخاب او، رأی اعضای هیئتمدیره، رزومه سایر نامزدهای مدیرعاملی، مخصوصاً احکام مدیران منصوبشده پس از تیر ۱۴۰۴ و سوابق استخدامی آنان و همچنین قراردادها و مناقصاتی که پس از تغییر مدیریت منعقد شدهاند باید شفاف در اختیار عموم قرار بگیرند.
به همان اندازه مهم است که مشخص میکند مقامهای سیاسی، قضایی، مذهبی و امنیتی هرمزگان و کرمان برای انتصاب قانعیفرد و مدیران زیرمجموعه او توصیهنامه، تماس و مکاتبهای داشتهاند و الان چه برداشت اقتصادی بردند.
تمرکز قابل توجه قدرت در دست مدیری بیتجربه و جوان است که وقت خود را در سالنهای زیبایی صرف کرده نه کار عملیات پالایشگاهی. او در فاصلهای نسبتاً کوتاه از مدیریتهای فنی به رأس یکی از حیاتیترین پالایشگاههای ایران رسید، مدیران تازهای منصوب کرد و چند ماه بعد از سوی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور مسئولیتی فراتر از پالایشگاه در منطقه نفتی بندرعباس دریافت کرد.
در صنعتی که میلیاردها دلار دارایی عمومی، امنیت سوخت کشور و قراردادهای عظیم در آن متمرکز است، همین مجموعه واقعیتها برای طرح یک مطالبه روشن کافی است: انتشار اسناد انتصابات، صورتجلسات هیئتمدیره، سوابق مدیران و قراردادهای مالی ستاره خلیج فارس باید ارائه شوند.
