جنوب زیر آتش؛ وقتی جنگ، زندگی روزمره را هدف میگیرد
ادامه درگیریهای نظامی در مناطق جنوبی ایران، زندگی ساکنان استانهای هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان را با بحرانهای تازهای روبهرو کرده است. با گذشت نزدیک به دو هفته از حملات مداوم، بسیاری از خانوادهها میگویند توان تابآوری آنان در برابر پیامدهای جنگ بهشدت کاهش یافته است. در کنار خسارتهای مستقیم، فضای روانی ناشی از تداوم حملات و روایتهای رسمی درباره ضرورت ادامه مقاومت، فشار مضاعفی بر مردم این مناطق وارد کرده است.
نشانههای این وضعیت در زندگی روزمره بهوضوح دیده میشود؛ از صفهای طولانی مقابل جایگاههای سوخت گرفته تا نگرانی خانوادههایی که درآمدشان به صید و فعالیتهای دریایی وابسته است. بسیاری از این خانوارها حتی امکان ذخیره اقلام ضروری را نیز از دست دادهاند و زندگیشان به تأمین نیازهای روزانه محدود شده است. در چنین شرایطی، بخشی از شهروندان معتقدند اقدامات نمادین مسئولان، از جمله سفرهای استانی و برنامههای فرهنگی و رسانهای، نتوانسته پاسخگوی مشکلات واقعی مردم باشد.
زیرساختهای آسیبدیده و اختلال در خدمات حیاتی
حملات به برخی تأسیسات غیرنظامی، از جمله آبشیرینکنها، شبکه برق، راههای ارتباطی و تجهیزات مخابراتی، خدمات اساسی را با اختلال جدی مواجه کرده است. در هرمزگان، آسیب به آبشیرینکن روستای گنجی در غرب جاسک موجب قطع یا محدود شدن دسترسی هزاران نفر در دهها روستا به آب آشامیدنی شده و پیش از آن نیز تخریب مخازن آب در سیریک، جمعیت قابل توجهی را با کمبود آب روبهرو کرده بود. همزمان، افزایش فاصله زمانی آبرسانی به برخی روستاها، نگرانیها را درباره تداوم این وضعیت افزایش داده است.
قطع مکرر برق نیز در گرمای شدید جنوب، مشکلات را دوچندان کرده است. خاموشیها علاوه بر از کار انداختن سیستمهای سرمایشی، موجب اختلال در تأمین آب، ارتباطات تلفنی و اینترنتی شده و بهویژه برای کودکان، سالمندان و بیماران خطرات بیشتری ایجاد کرده است. همچنین گزارشهایی از آسیب به دهها سایت مخابراتی و وارد آمدن خسارت گسترده به زیرساختهای غیرنظامی منتشر شده که بر روند خدماترسانی اثر مستقیم گذاشته است.
روایت شهروندان؛ کمبود کالا و خدمات درمانی
گزارشهای میدانی و روایت برخی ساکنان مناطق جنوبی، تصویری متفاوت از شرایط موجود ارائه میدهد. به گفته آنان، کمبود اقلام اساسی، اختلال در توزیع نان، کاهش فعالیت فروشگاهها و دشواری انتقال کالا، زندگی روزمره را با مشکلات جدی مواجه کرده است. برخی نیز از جیرهبندی نان در تعدادی از روستاها و کاهش دسترسی به مواد غذایی خبر میدهند.
در حوزه درمان نیز کمبود دارو، شیرخشک و اقلام بهداشتی، همراه با کاهش حضور بخشی از کادر درمان و محدود شدن مسیرهای حملونقل، روند ارائه خدمات پزشکی را دشوار کرده است. ساکنان برخی مناطق از جمله قشم میگویند تعطیلی تعدادی از داروخانهها و محدودیت در ارسال دارو، دسترسی بیماران به خدمات درمانی را کاهش داده است. این در حالی است که برخی اظهارات رسمی از تأمین مناسب دارو در این مناطق حکایت دارد؛ موضوعی که از نگاه شماری از شهروندان، با واقعیتهای میدانی همخوانی ندارد.
شکاف میان روایت رسمی و تجربه مردم
همزمان با تشدید مشکلات، حضور برخی مسئولان و گروههای رسانهای در مناطق جنوبی با واکنشهای متفاوتی روبهرو شده است. بخشی از شهروندان این سفرها را بیشتر اقدامی نمادین میدانند و معتقدند تا زمانی که مشکلاتی مانند قطعی آب و برق، کمبود کالا و اختلال در خدمات درمانی برطرف نشود، چنین برنامههایی تأثیر ملموسی بر وضعیت آنان نخواهد داشت.
در مجموع، ادامه درگیریها علاوه بر خسارتهای زیرساختی، فاصله میان روایتهای رسمی و تجربه روزمره بخشی از ساکنان مناطق جنوبی را پررنگتر کرده است. هرچند دولت از آغاز روند ارزیابی خسارتها و برنامهریزی برای بازسازی زیرساختها خبر داده، اما تا زمان بازگشت کامل خدمات اساسی، بخش قابل توجهی از شهروندان همچنان با دشواریهای معیشتی و خدماتی ناشی از جنگ دستوپنجه نرم خواهند کرد.
