از توقف موقت حملات تا آغاز موج تازه؛

تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا

تنش نظامی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده، پس از چند روز کاهش نسبی حملات و مطرح‌شدن احتمال ازسرگیری مذاکرات، بار دیگر وارد مرحله‌ای تازه شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز چهارشنبه ۲۹ ژوئیه، پس از حمله موشکی ایران به یک پایگاه محل استقرار نیروهای آمریکایی در اردن، از پاسخ نظامی شدید واشنگتن خبر داد و اعلام کرد توقف موقت عملیات نظامی عملاً پایان یافته است.

حمله موشکی به پایگاه آمریکایی در اردن

براساس اعلام فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، چند موشک بالستیک به سوی پایگاه هوایی موفق‌السلطی در اردن شلیک شد، اما سامانه‌های دفاعی این حمله را رهگیری کردند و گزارشی از تلفات نیروهای آمریکایی منتشر نشد. مقام‌های آمریکایی این عملیات را حمله‌ای مستقیم از سوی سپاه پاسداران توصیف کردند. ترامپ نیز در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت ایران با پاسخی «سخت» روبه‌رو خواهد شد و تأکید کرد که واشنگتن حملات خود را از سر خواهد گرفت.

هم‌زمان، نیروهای آمریکا و عربستان سعودی حملات هماهنگی را علیه مواضع گروه‌های مسلح همسو با جمهوری اسلامی در عراق انجام دادند. سنتکام اعلام کرد این حملات، انبارهای تسلیحاتی، مراکز لجستیکی و مواضع گروه‌هایی را هدف قرار داده که به گفته واشنگتن، زیر نظر سپاه پاسداران برای حمله به نیروهای آمریکایی و زیرساخت‌های انرژی عربستان برنامه‌ریزی کرده بودند. رسانه‌ها از کشته‌شدن دست‌کم ۲۰ نفر در این حملات خبر داده‌اند؛ شماری از کشته‌شدگان نیز ایرانی معرفی شده‌اند، اما هویت و وابستگی سازمانی همه آنان هنوز به‌صورت مستقل تأیید نشده است.

واکنش دولت عراق

دولت عراق این حملات را نقض حاکمیت خود دانسته و محکوم کرده است. تحولات اخیر فشار بر بغداد را برای مهار گروه‌های مسلح عضو یا نزدیک به حشد شعبی افزایش داده است؛ گروه‌هایی که اگرچه برخی از آنان به‌طور رسمی بخشی از ساختار امنیتی عراق محسوب می‌شوند، اما در تصمیم‌گیری‌های نظامی و سیاسی استقلال قابل‌توجهی دارند و روابط نزدیکی با تهران حفظ کرده‌اند.

حملات آمریکا به نقاط مختلف ایران

در ادامه این تشدید تنش، از بامداد پنج‌شنبه ۷ مردادماه گزارش‌هایی از وقوع انفجار و حملات آمریکا در چندین نقطه ایران منتشر شد. مقام‌های محلی در خوزستان اصابت پرتابه به مناطقی در اطراف اهواز، آبادان، شادگان و اروندکنار را تأیید کردند. همچنین منابع داخلی از شنیده‌شدن صدای انفجار در بندرعباس، کیش، بوشهر، کازرون، نورآباد فارس و بندر انزلی خبر دادند. گزارش‌های دیگری نیز از حمله به نقاطی در قشم و جنوب ایران منتشر شده است.

ارزیابی خسارات و تلفات

تا زمان تنظیم این گزارش، آمار جامع و مستقلی از میزان خسارات نظامی، آسیب به زیرساخت‌ها و شمار تلفات حملات جدید منتشر نشده است. الجزیره از کشته‌شدن یک زوج ایرانی و کودک خردسال آنان در قشم خبر داده، اما ارزیابی نهایی تلفات همچنان ادامه دارد. همچنین ادعای شلیک بخشی از موشک‌های آمریکایی از خاک کویت، هنوز از سوی منابع رسمی آمریکایی یا کویتی به‌طور روشن تأیید نشده است.

تحولات روزهای اخیر در شرایطی رخ می‌دهد که ترامپ چند روز پیش از توقف حملات برای فراهم‌کردن فرصت مذاکرات سخن گفته بود. با این حال، حمله موشکی ایران به پایگاه آمریکا در اردن و حملات گروه‌های همسو با تهران به منافع آمریکا و عربستان، این وقفه کوتاه را پایان داد. منابع آمریکایی می‌گویند یکی از محورهای اصلی اختلاف، بازگشایی کامل تنگه هرمز، توقف حملات به کشتیرانی و محدودکردن فعالیت‌های نظامی و هسته‌ای جمهوری اسلامی است.

در روزهای گذشته همچنین یک کشتی تجاری ایرانی در نزدیکی بندر آستراخان روسیه هدف حمله اوکراین قرار گرفت. یک ملوان در این حمله کشته و سه نفر مجروح شدند. اوکراین مدعی شده این کشتی برای انتقال تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه استفاده می‌شده است، اما ادعای هماهنگی مستقیم یا صدور «چراغ سبز» از سوی آمریکا برای این حمله، در منابع معتبر به‌صورت قطعی اثبات نشده است.

آینده مبهم دیپلماسی و افزایش خطرات

در مجموع، موج تازه حملات نشان می‌دهد که مسیر دیپلماسی بار دیگر تحت‌تأثیر درگیری‌های میدانی قرار گرفته و آمریکا برای گسترش عملیات علیه اهداف نظامی در داخل ایران و شبکه‌های وابسته به جمهوری اسلامی در منطقه آماده شده است. با ادامه حملات متقابل، خطر گسترش جنگ به عراق، اردن، عربستان سعودی، خلیج فارس و مسیرهای اصلی انتقال انرژی بیش از گذشته افزایش یافته است.