اطلاعات رسیده به فیدوسنیوز از فساد گسترده در خرید پنلهای خورشیدی برای شرکت «گروه توسعه انرژی، نفت و گاز لاوان» حکایت دارد. منابع آگاه میگویند پنلهایی از چین با کیفیت پایین و قیمت بالا خریداری شده و سپس با قیمتهایی بهمراتب بیشتر به لاوان فروخته شدهاند.
نام حسین رحمتی، نیما فرجی و جعفرزاده، مدیرعامل لاوان، در اطلاعات مربوط به این معاملات مطرح است.
اهمیت این پرونده به جایگاه لاوان در مجموعه اقتصادی مرتبط با بانک گردشگری بازمیگردد. بانک و گروه مالی گردشگری از برنامه سرمایهگذاری در هزاران مگاوات برق خورشیدی سخن گفتهاند. مهدی جهانگیری، رئیس گروه مالی گردشگری، در مراسم بهرهبرداری از نیروگاه سه مگاواتی کاشمر بر ادامه این سرمایهگذاری تأکید کرده و جعفرزاده مدیرعامل نیز گفته است معیار عملکرد، ظرفیت واقعی متصلشده به شبکه است. اکنون همین معیار باید درباره هزینه تجهیزات، کیفیت پنلها و منابع مالی پروژهها نیز اعمال شود.
شرکت لاوان از زیرمجموعههای هلدینگ گسترش صنایع و معادن ماهان و وابسته به گروه مالی گردشگری است که همین چرخه مدیریتی حاکی از زدوبندهای صورت گرفته در هلدینگ گردشگری و هلدینگ نگین گردشگری با مدیرعاملی رحمتی است.
پنلها از چه مسیری به لاوان رسیدهاند؟
بر پایه اطلاعات در اختیار فیدوسنیوز، بخش حساس معاملات در فاصله میان خرید خارجی پنلها و فروش آنها به شرکت لاوان قرار دارد. منابع آگاه، حسین رحمتی و نیما فرجی را در مسیر تأمین تجهیزات نام میبرند و میگویند قیمت فروش پنلها به لاوان با بهای خرید آنها از چین فاصله چشمگیری داشته است. همچنین درباره کیفیت و بازده تجهیزات خریداریشده پرسشهایی مطرح میشود.
روشن شدن این بخش دشوار نیست: نام تولیدکننده و فروشنده خارجی، مشخصات
فنی پنلها، فاکتور خرید، قرارداد فروش داخلی و نتایج آزمون کیفیت باید در کنار
یکدیگر قرار گیرد. در آن صورت میتوان دید چه شرکتی از اختلاف قیمت سود برده و آیا
پنلهای تحویلشده با مشخصات مندرج در قرارداد انطباق دارند. لاوان و بانک گردشگری
تاکنون در اطلاعات در دسترس این گزارش، جزئیاتی درباره این زنجیره خرید منتشر
نکردهاند.
در کنار این معاملات، نام محمد ارشدی و مصطفی تقوایی نیز در اطلاعات
رسیده درباره ارتباطات پیرامون لاوان مطرح شده است. بررسی نقش احتمالی آنان به
انتشار سمت سازمانی، قراردادها و صورتجلسههای تصمیمگیری درباره انتخاب تأمینکنندگان
نیاز دارد. مسئولیت پاسخگویی در درجه نخست متوجه مدیرانی است که خرید را تصویب
کردهاند و اشخاصی که طرف قرارداد شرکت بودهاند.
پرسش ۷۰۰ میلیون یورویی؛ انرژیهای تجدید پذیر سفره رانت جدید مافیاها
بخش دیگری از اطلاعات رسیده به فیدوسنیوز به تخصیص ۷۰۰ میلیون یورو ارز برای واردات پنل خورشیدی در بحث حمایت دولت از انرژیهای تجدیدپذیر مربوط است. منابع آگاه میگویند میان ارز
تخصیصیافته و کالای واردشده تناسب وجود ندارد و بخشی از ارز بهجای تأمین
تجهیزات، در بازار دبی فروخته شده است. آنان همچنین از احتمال استفاده از کالاهای
دپوشده در گمرک برای تسویه تعهدات ارزی، در صورت تغییر اطلاعات ثبت سفارش، سخن میگویند.
این موضوع نشان دهنده آن مسئله انرژی تجدیدپذیر بدل به سفره فساد گستردهای شده است که از مدیران دولتی و بانکی یا هلدینگها مختلف حوزه انرژی را در بر میگیرد. آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران یادآور شده است مشخص نیست چه کسی پشت فروش پنلهای خورشیدی است که مصرانه قصد فروش این پنلها را دارند. پشت این داستان احتمالاً منافع تجاری خاصی وجود دارد و شاید عدهای به دنبال سود از فروش پنلهای خورشیدی هستند.
پاسخ به این موضوع در اختیار بانک مرکزی، وزارت صمت و گمرک است. این
نهادها باید فهرست دریافتکنندگان ارز، تاریخ و مبلغ هر تخصیص، شناسه ثبت سفارش،
مشخصات محمولههای واردشده و وضعیت رفع تعهد ارزی را منتشر کنند. تا زمانی که این
دادهها کنار هم قرار نگیرد، ابعاد مالی پرونده و نسبت رقم ۷۰۰ میلیون یورو با
قراردادهای مشخص لاوان روشن نخواهد شد.
پیوندهای اقتصادی و سیاسی
گزارش پیشین فیدوسنیوز، ساختار شرکتهای مرتبط با لاوان و حضور چهرههایی
نزدیک به خانواده جهانگیری را بررسی کرده بود. در همان گزارش، درباره رابطه کاری
جعفرزاده با امیرحسین ثابتی و نقش احتمالی این ارتباطات در معرفی پیمانکاران پرسشهایی
مطرح شد. مسئله اصلی در اینجا مواضع سیاسی افراد نیست؛ باید مشخص شود چه کسانی در
انتخاب فروشنده، تصویب قیمت، دریافت منابع مالی و تسویه تعهدات ارزی نقش داشتهاند.
موضوع استفاده احتمالی پروژههای لاوان از منابع صندوق توسعه ملی نیز نیازمند پاسخ است. اگر اعتبارات صندوق یا منابع بانکی به خرید پنل اختصاص یافته، مبلغ پرداختی، نرخ ارز، وثایق و برنامه بازپرداخت باید اعلام شود. هر افزایش غیرمتعارف در قیمت تجهیزات میتواند هزینه احداث نیروگاه و بازگشت این منابع را تحت تأثیر قرار دهد.
لاوان و بانک گردشگری میتوانند با انتشار قراردادهای خرید، اسناد
واردات، گزارشهای کنترل کیفیت و صورتحساب هزینه پروژهها به پرسشهای این پرونده
پاسخ دهند. معیار نهایی نیز همان است که مدیرعامل لاوان بر آن تأکید کرده: در
برابر پول پرداختشده، چه میزان تجهیزات با چه کیفیتی وارد شده و چند مگاوات برق
به شبکه رسیده است؟
