ماهها پس از آغاز دور تازه درگیریهای نظامی در جنوب ایران، قشم و جزایر پیرامون آن همچنان با پیامدهایی روبهرو هستند که از خسارتهای مستقیم جنگ فراتر رفته و اکنون زندگی روزمره، اشتغال و معیشت بخش بزرگی از ساکنان این منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
قشم در جریان درگیریهای اخیر یکی از نقاط
هدف حملات نظامی بود. رسانههای رسمی جمهوری اسلامی نیز حمله به مناطقی در جزیره
را تأیید کردند. ایرنا در اردیبهشتماه به نقل از سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا
نوشت که در جریان یکی از حملات، مناطقی در جزیره قشم و سواحل هرمزگان هدف قرار
گرفتهاند. گزارشهای بعدی نیز از تکرار حملات به تأسیسات و نقاطی در قشم و جزیره
هنگام حکایت داشت.
گردشگری و صیادی؛ محور اقتصادی ویران شده قشم
اقتصاد بسیاری از روستاها و شهرهای قشم طی دههها بر سه پایه صیادی، تجارت و گردشگری استوار بوده است. اکنون هر سه بخش با مشکلات جدی مواجهاند. گزارشهای داخلی ایران نشان میدهد جنگ و محدودیتهای دریایی به جامعه صیادی هرمزگان خسارت وارد کرده است. احمد نفیسی، معاون سیاسی و امنیتی استانداری هرمزگان، پنجم تیرماه از ضرورت «جبران خسارتهای وارده به اسکلهها و جامعه صیادی» سخن گفت و احیای معیشت صیادان را یکی از اولویتهای استان اعلام کرد.
مشکلات صیادان در هفتههای اخیر با آلودگی
نفتی بخشهایی از سواحل قشم تشدید شده است. گزارشهای منتشرشده در داخل ایران از
آلودگی سواحل سوزا، شیبدراز، نقاشه، جنگلهای حرا و بخشهایی از جزیره هنگام خبر
دادهاند؛ مناطقی که صیادی و فعالیتهای دریایی بخشی از زندگی روزمره مردم آنهاست.
رسانههای داخلی درباره پیامدهای این آلودگی برای آبزیان، امنیت غذایی و معیشت
جامعه محلی هشدار دادهاند.
در سوی دیگر، گردشگری قشم نیز وارد یکی از سختترین دورههای خود شده است. روزنامه «دنیای اقتصاد» در مردادماه گزارش داد که نگرانیهای امنیتی و اخبار مربوط به حملات نظامی موجب کاهش شدید رزرو اقامتگاهها در قشم شده و بسیاری از بومگردیها و کسبوکارهای وابسته به گردشگران را با بحران روبهرو کرده است. براساس این گزارش، حتی کاهش بیش از پنجاه درصدی قیمت برخی اقامتگاهها نتوانسته مسافران را بازگرداند و ترس از گرفتار شدن در جزیره هنگام آغاز دوباره حملات، یکی از دلایل اصلی کاهش سفر عنوان شده است.
بازارهای خالی، فروشندگان نگران ورشکستگی
گزارش میدانی دیگری که در ۱۴ مرداد منتشر شد، تصویری روشنتر از عمق رکود ارائه میدهد. یک فروشنده در یکی از مراکز تجاری قشم از کاهش حدود ۹۰ درصدی فروش خبر داده و رستورانها، مراکز خرید و اقامتگاهها نیز با کاهش محسوس مشتری مواجه شدهاند. افزایش بهای کالاهای وارداتی همزمان فشار دیگری بر اقتصاد خانوادههای جزیره وارد کرده است. این وضعیت در جزیرهای رخ میدهد که بخش بزرگی از مأموریت اداره و توسعه آن برعهده سازمان منطقه آزاد قشم است؛ یکی از قدیمیترین مناطق آزاد ایران.
حسین فروزان از پنجم مرداد بهعنوان دبیر جدید شورای عالی مناطق آزاد فعالیت خود را آغاز کرده است. او در هفتههای نخست حضورش پنج اولویت، از جمله شفافیت، تسهیل فعالیت اقتصادی و «توسعه زیرساختهای عمرانی» را مطرح کرده، اما در گزارشها و اطلاعیههای عمومی بررسیشده، هنوز برنامهای مشخص، بودجهای اعلامشده یا جدول زمانی روشنی برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده قشم و حمایت اضطراری از کسبوکارها و ساکنان این جزیره دیده نمیشود.
تناقض همینجاست: در حالی که مقامات از توسعه مناطق آزاد، جذب سرمایهگذاری و افزایش نقش آنها در تجارت سخن میگویند، در یکی از مهمترین و قدیمیترین مناطق آزاد کشور، بخشی از مردم برای حفظ ابتداییترین منابع درآمد خود با مشکل روبهرو هستند.
صیاد با دریایی ناامن و آلوده مواجه است؛ مغازهدار با بازار خالی؛ صاحب اقامتگاه با اتاقهای بدون مسافر؛ و خانوادهای که زندگیاش به همین مشاغل وابسته است، هنوز نمیداند برنامه دولت برای ماههای آینده چیست.
قشم امروز بیش از پروژههای تبلیغاتی و
وعدههای بلندمدت، به یک برنامه اضطراری روشن برای بازسازی زیرساختها، جبران
خسارت صیادان و کسبوکارها، احیای گردشگری و حمایت مستقیم از معیشت مردم نیاز
دارد. در غیر این صورت، بزرگترین جزیره خلیج فارس ممکن است مدتها پس از پایان
صدای انفجارها، همچنان با پیامدهای اقتصادی و اجتماعی جنگ زندگی کند.
