تبعیض پروازی در پالایشگاه آبادان؛ اعتراض کارکنان به مدیریت رانتی و سفارشی

انتشار تصویر نامه‌ای اداری درباره تصویب تسهیلات پروازی برای کارکنان رسمی و قراردادی شرکت پالایش نفت آبادان و خانواده‌های تحت تکفل آنان، موج تازه‌ای از اعتراض در میان نیروهای ارکان ثالث این مجموعه ایجاد کرده است. معترضان می‌گویند کارکنان پیمانکاری در بسیاری از واحدهای عملیاتی، فنی و پشتیبانی، دوشادوش نیروهای رسمی فعالیت می‌کنند، اما هنگام تخصیص امکانات رفاهی و مزایای سازمانی، نوع قرارداد به مرزی برای محروم‌کردن آنان تبدیل می‌شود.

بر اساس تصویر نامه‌ای که در اختیار فیدوس‌نیوز قرار گرفته، موضوع مصوبه، استفاده کارکنان واجد شرایط از تسهیلات پروازی در مسیر آبادان ـ تهران است. در این نامه که خطاب به مدیرعامل، مدیر عملیات غیرصنعتی و مدیر منابع انسانی شرکت پالایش نفت آبادان نوشته شده، از پیش‌بینی چهار فقره بلیت رفت‌وبرگشت در سال برای کارکنان رسمی و قراردادی و اعضای خانواده تحت تکفل آنان سخن گفته شده است.

در بخشی از نامه تأکید شده که هزینه این تسهیلات باید در بودجه سالانه پیش‌بینی شود و هماهنگی‌های لازم برای اجرای مصوبه صورت گیرد. آنچه موجب اعتراض کارکنان ارکان ثالث شده، محدودشدن دامنه برخورداری از این امکان به نیروهای رسمی و قراردادی و کنار گذاشته‌شدن کارکنان پیمانکاری است؛ نیروهایی که بخش قابل‌توجهی از فعالیت روزانه پالایشگاه بر دوش آنان قرار دارد.

در کار شریکیم، در مزایا غریبه

شماری از کارکنان ارکان ثالث در تماس با فیدوس‌نیوز گفته‌اند مسئله فقط چهار پرواز یا ارزش مالی بلیت‌ها نیست؛ بلکه تکرار الگویی است که بر اساس آن، نیروهای پیمانکاری هنگام انجام کار، قبول مسئولیت و حضور در محیط‌های سخت و عملیاتی، جزئی از نیروی انسانی پالایشگاه محسوب می‌شوند، اما هنگام پرداخت پاداش، اختصاص امکانات باشگاهی، برنامه‌های مناسبتی یا تسهیلات رفاهی، به‌عنوان نیروی وابسته به پیمانکار کنار گذاشته می‌شوند.

به گفته این کارکنان، بخشی از نیروهای ارکان ثالث دارای تحصیلات دانشگاهی، تخصص فنی و سابقه طولانی کار در پالایشگاه هستند و حتی در مواردی وظایفی مشابه نیروهای رسمی انجام می‌دهند. بااین‌حال، تفاوت در رابطه استخدامی باعث شده است از بسیاری از مزایای درون‌سازمانی محروم بمانند.

آنان می‌پرسند مدیریتی که توان تصویب و تأمین منابع مالی تسهیلات پروازی برای یک گروه از کارکنان را دارد، چرا نمی‌تواند برای روز کارگر، استفاده از باشگاه‌ها یا سایر امکانات رفاهی، سازوکاری فراگیر و متناسب برای کارکنان ارکان ثالث تعریف کند؟ به اعتقاد معترضان، داخلی‌بودن این مصوبه به مدیریت شرکت اجازه می‌داد دامنه مشمولان را گسترده‌تر کند یا دست‌کم امکانی معادل برای نیروهای پیمانکاری در نظر بگیرد.

این اعتراض‌ها در حالی مطرح می‌شود که روابط عمومی پالایشگاه آبادان در خرداد ۱۴۰۳ از «فراهم‌سازی بستر اعطای تسهیلات کم‌بهره و بن خرید کالا» برای کارکنان ارکان ثالث خبر داده و پالایشگاه را در این زمینه پیشگام معرفی کرده بود. با وجود آن وعده، گزارش‌های بعدی نشان داد موضوع بن‌کارت، تسهیلات رفاهی و نحوه بهره‌مندی نیروهای پیمانکاری همچنان یکی از مطالبات حل‌نشده آنان است.

اعتراض تازه، ادامه یک مطالبه قدیمی

اعتراض به تبعیض میان نیروهای رسمی، قراردادی و ارکان ثالث در پالایشگاه آبادان سابقه‌ای چندساله دارد. در آذر ۱۴۰۰ نیز گروهی از کارکنان پیمانکاری در اعتراض به نحوه محاسبه پاداش بهره‌وری تجمع کردند. آنان می‌گفتند برخلاف ابلاغیه موجود، مزایایی مانند حق اولاد، بن کارگری و حق مسکن به‌درستی در محاسبات پاداش منظور نشده است.

در مهر ۱۴۰۴ نیز جمعی از کارگران ارکان ثالث مقابل ساختمان مرکزی پالایشگاه تجمع کردند و خواستار تعیین تکلیف وضعیت شغلی و استخدامی خود شدند. تبدیل وضعیت، حذف واسطه‌های پیمانکاری، امنیت شغلی و برخورداری عادلانه از حقوق و مزایا از محورهای اصلی این تجمع بود.

شرکت پالایش نفت آبادان دی‌ماه ۱۴۰۳ نیز از برگزاری نشستی برای بررسی چالش‌های منابع انسانی خبر داده بود. در آن نشست بر سامان‌دهی نیروها، اصلاح چارت سازمانی، رسیدگی به وضعیت کارکنان با دریافتی پایین و اجرای برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت تأکید شد. بااین‌حال، تداوم اعتراض‌ها نشان می‌دهد اقدامات انجام‌شده نتوانسته احساس تبعیض میان گروه‌های مختلف شغلی را برطرف کند.

هم‌زمان، تصویر نامه دیگری نیز در اختیار فیدوس‌نیوز قرار گرفته که در آن نسبت به نحوه جذب نیرو و تناسب استخدام‌های انجام‌شده با نیازهای عملیاتی پالایشگاه پرسش‌هایی مطرح شده است. موضوعی که عملکرد بابک قربانی مشاور فردین راشدی و از مدیران پالایشگاه را محل کرده و با در نظر گرفتن نقش مستقیم قربانی در انتصابات و استخدام‌های نیروها موضوع اعمال نفوذ او به نفع استخدام‌های مدنظر خویش را مطرح می‌سازد. کارمندان پالایش نفت ابادان بارها خواستار آن شده بودند قربانی  درباره معیار جذب نیرو، میزان انطباق رشته و تخصص افراد با مشاغل پالایشگاهی و رعایت فرصت برابر توضیح دهد.

برخی کارکنان همچنین مدعی شده‌اند در دوره مسئولیت بابک قربانی، بستگان و نزدیکان او وارد پالایشگاه شده‌اند. موضوعی که این پرسش را مطرح می‌سازد دلیل حمایت مستقیم راشدی از او که حتی در مقطعی منجر به برگزاری جلسه تقدیر ویژه از قربانی شده بود حاصل چه ارتباط و زدوبندی است.

پالایشگاه آبادان با بیش از ۱۱۰ سال قدمت، یکی از مهم‌ترین مراکز پالایشی کشور است و فعالیت پایدار آن به هزاران نیروی رسمی، قراردادی و پیمانکاری وابسته است. در چنین مجموعه‌ای، استمرار شکاف رفاهی میان کارکنانی که در یک محیط و گاه در یک واحد مشترک کار می‌کنند، می‌تواند بر انگیزه، اعتماد سازمانی و حتی کیفیت فعالیت‌های عملیاتی اثر بگذارد.

اکنون مدیریت شرکت باید روشن کند مبنای حذف نیروهای ارکان ثالث از مصوبه پرواز چه بوده، چه تعداد کارمند و با چه هزینه‌ای مشمول آن می‌شوند و آیا امکان اختصاص مزایای مشابه به کارکنان پیمانکاری وجود دارد یا خیر. پاسخ شفاف به این پرسش‌ها می‌تواند نخستین گام برای جلوگیری از عمیق‌ترشدن احساس تبعیض در قدیمی‌ترین پالایشگاه ایران باشد.