بیش از ۲۵ روز از آغاز اختلال گسترده در برخی بانکهای بزرگ کشور میگذرد، اما مشکلات بانکهای ملی، صادرات و تجارت همچنان ادامه دارد و بخش قابل توجهی از مشتریان هنوز با دشواری در انتقال وجه، استفاده از خدمات غیرحضوری و دریافت سود سپردههای خود مواجه هستند. استمرار این وضعیت نشان میدهد بحران ایجادشده دیگر صرفاً یک اختلال فنی نیست، بلکه به یکی از چالشهای مهم اقتصادی و بانکی کشور تبدیل شده است.
هزینه سنگین برای اقتصاد و کسبوکارها
ادامه اختلال در شبکه بانکی، آثار مستقیمی بر فعالیتهای اقتصادی بر جای گذاشته است. برآوردها بر اساس دادههای شبکه شاپرک نشان میدهد این وضعیت روزانه هزاران میلیارد تومان از مبادلات اقتصادی را تحت تأثیر قرار داده و مجموع خسارتهای واردشده از مرز ۱۰۰ هزار میلیارد تومان گذشته است. همچنین افزایش تراکنشهای ناموفق و کاهش محسوس ارزش تراکنشهای بانکی، نشانهای از عمق بحران در هفتههای اخیر است.
این اختلال، روند فعالیت بسیاری از کسبوکارها، بهویژه واحدهای کوچک و متوسط، را مختل کرده است. بسیاری از فعالان اقتصادی ناچار شدهاند برای انجام پرداختها به حسابهای سایر بانکها یا حتی روشهای نقدی روی بیاورند؛ اقدامی که علاوه بر افزایش هزینههای عملیاتی، سرعت مبادلات مالی را نیز کاهش داده است.
ابهام در مدیریت بحران
در روزهای ابتدایی، مسئولان بانکی منشأ مشکلات را حمله سایبری اعلام کردند و تأکید داشتند که اطلاعات مشتریان در امنیت کامل قرار دارد. با این حال، تداوم اختلالها باعث شده توجه افکار عمومی بیش از منشأ حادثه، به نحوه مدیریت بحران و روند بازگرداندن خدمات معطوف شود.
در هفتههای گذشته چندین بار زمان بازگشت کامل سامانهها اعلام شد، اما این وعدهها محقق نشد. همین موضوع موجب افزایش بلاتکلیفی مشتریان و فعالان اقتصادی شده است. کارشناسان نیز معتقدند مهمترین ضعف موجود، نبود اطلاعرسانی شفاف درباره وضعیت سامانهها و زمان دقیق پایان بحران است.
یکی از مهمترین پیامدهای این بحران، مشکلات ایجادشده برای سپردهگذاران است. گزارشهای متعدد حاکی از آن است که برخی مشتریان هنوز موفق به دریافت سود سپردههای بلندمدت خود نشدهاند و در مواردی نیز محدودیتهایی برای برداشت اصل سپرده یا انتقال منابع به سایر بانکها وجود دارد.
برخی شعب بانکها به مشتریان اعلام کردهاند که فرآیند بازیابی اطلاعات همچنان ادامه دارد و پرداخت سودهای معوق پس از تکمیل این روند انجام خواهد شد. این وضعیت برای افرادی که درآمد اصلی آنها از محل سود سپرده تأمین میشود، مشکلات معیشتی ایجاد کرده و نگرانیها درباره دسترسی به داراییهای بانکی را افزایش داده است.
کاهش اعتماد؛ بزرگترین چالش پیشرو
فراتر از خسارتهای مالی، مهمترین پیامد این بحران کاهش اعتماد عمومی به نظام بانکی است. کارشناسان معتقدند سرمایه اصلی بانکها اعتماد مشتریان است و بازسازی این سرمایه حتی پس از رفع کامل مشکلات فنی، زمانبر خواهد بود.
در هفتههای اخیر بسیاری از مشتریان در شبکههای اجتماعی اعلام کردهاند که پس از عادی شدن شرایط، منابع خود را به بانکهای دیگر منتقل خواهند کرد. اگرچه هنوز آمار رسمی از میزان جابهجایی سپردهها منتشر نشده، اما فعالان صنعت بانکداری معتقدند احتمال افزایش رقابت میان بانکها برای جذب منابع و خروج بخشی از سپردهها از بانکهای آسیبدیده دور از انتظار نیست.
در مجموع، تداوم این اختلال، علاوه بر ایجاد مشکلات روزمره برای میلیونها مشتری، عملکرد کسبوکارها و جریان مبادلات اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. اکنون مهمترین مطالبه سپردهگذاران و فعالان اقتصادی، بازگشت کامل خدمات بانکی همراه با اطلاعرسانی شفاف و برنامهای مشخص برای جبران خسارتها و بازسازی اعتماد عمومی است.
