پتروشیمی تندگویان یکی از مهمترین تولیدکنندگان PET در ایران، امروز در مرکز یک بحران مدیریتی و مالی قرار گرفته که ریشههای آن به انتصاب مازیار معدولی بعنوان مدیرعامل بازمیگردد انتصابی که با فشار و لابی سنگین شریعتی، استاندار سابق خوزستان انجام شد. این انتصاب آغازگر موجی از بازگشت مدیران پروندهدار، اختلاسهای چندلایه، خریدهای غیرقانونی، فساد ارزی و تعطیلی حسابهای شرکت است بحرانی که اکنون تندگویان را در وضعیت هشدار نقدینگی و ریسک عملیاتی قرار داده است.
انتصاب معدولی؛ نقطه شروع یک شبکه فساد
پس از ورود مازیار معدولی به دفتر مدیرعاملی، نخستین اقدام او انتصاب «فرشید جهانگیری» به سرپرستی بازرگانی بود فردی که پیشتر بدلیل تخلف در پرونده خرید کاتالیست پالادیوم از همین مجموعه اخراج شده بود. بازگشت جهانگیری، نه تنها یک تصمیم مدیریتی، بلکه بازگشایی دروازهٔ ورود افراد پروندهدار به قلب سیستم بازرگانی تندگویان بود.
جهانگیری بلافاصله افراد زیر را وارد ساختار بازرگانی کرد: حجت محسنی، علی بهرامپور، ابراهیم فرجی، عباس مرادی که ورود این افراد آغازگر چند پروندهٔ سنگین اختلاس بود پروندههایی که اکنون در سطح مجتمع و نهادهای نظارتی مطرح شدهاند.
حراست خاموش؛ سکوت آلبونعیم در برابر فساد
در حالیکه انتظار میرفت آلبونعیم، رئیس حراست تندگویان در برابر این موج فساد واکنش نشان دهد گزارشها حاکی از آن است که او در قبال این تخلفات با هماهنگی اداره اطلاعات مجموعه بالادستی این حراست سکوت اختیار کرده، سکوتی که بنابر شهادت کارکنان، ناشی از دریافت وامهای بلاعوض و بدون بهره از معدولی بوده است، این سکوت امنیتی عملاً مسیر را برای گسترش فساد سازمانیافته هموار کرد و نظارت داخلی را از کار انداخت.
پروندههای سنگین؛ از روغن تاریخگذشته تا کاتالیستهای نرسیده
خرید روغن ترمینول تاریخگذشته یکی از نخستین تخلفات، خرید روغن ترمینول تاریخگذشته بدون تأیید هیئتمدیره بود این روغن به صورت غیرقانونی وارد مجتمع شد و هیچیک از مراحل کنترل کیفیت و تأیید رسمی را طی نکرد. در پرونده دوم، جهانگیری اقدام به پرداخت پیشپرداخت سنگین به شرکت اترا اکسین برای خرید کاتالیست کرد کاتالیستی که هیچگاه وارد مجتمع نشد و اکنون به عنوان یک پروندهٔ اختلاس باز است.
اعلام جعلی سوختن مواد شیمیایی در بندرعباس
در سومین پرونده، علی بهرامپور و ابراهیم فرجی اعلام کردند که بخشی از مواد شیمیایی در بندرعباس سوخته است. اما بررسیها نشان داد نصف کانتینر کاملاً سالم بوده و این مواد بهصورت غیرقانونی فروخته شدهاند. با وجود این تخلف هزینهٔ خسارت کانتینر را تندگویان پرداخت کرد یعنی شرکت هم موادش را از دست داد و هم خسارت را متحمل شد.
PET وارداتی؛ تخلف ارزی در شرکتی که خود تولیدکننده است
یکی از عجیبترین پروندهها، واردات PET با ارز دولتی توسط تندگویان است در حالیکه این شرکت خود تولیدکنندهٔ PET است بدلیل مغایرت شدید قیمتها، این واردات تاکنون رفع تعهد ارزی نشده و به عنوان یک تخلف ارزی در سطح ملی مطرح است. این اقدام علاوه بر ایجاد ریسک مالی، نشان دهندهٔ سوءاستفاده از ارز دولتی و تبدیل منابع ارزی به سودهای غیرشفاف است.
در یکی دیگر از تخلفات، جهانگیری اقدام به فروش PET آفگرید به چند شرکت کرد. اما با آغاز جنگ اخیر و اختلال در زنجیره تأمین تندگویان نتوانست محصول را تحویل دهد. شرکتهای خریدار که پیشتر حقحساب جهانگیری را پرداخت کرده بودند در واکنش به عدم تحویل حسابهای تندگویان را بستند. این اتفاق، تندگویان را در وضعیت بحران نقدینگی قرار داد.
تندگویان؛ نمونهای از فروپاشی نظارت در صنعت پتروشیمی ایران
تندگویان در سال ۱۴۰۴ با وجود رشد ظاهری سود، در وضعیت نقدینگی شکننده قرار داشته است: نسبت جاری کمتر از ۱ و افزایش ۱۰۴٪ هزینههای غیرعملیاتی در کنار وابستگی شدید سود به نوسانات ارزی بدهی ارزی ۲۷.۸ میلیون دلاری را به بار آورد. این دادهها نشان میدهد که فساد مدیریتی اخیر نه تنها یک بحران اخلاقی، بلکه تهدیدی برای بقای مالی شرکت است.
پروندهٔ تندگویان، تصویری روشن از فساد ساختاری در صنعت پتروشیمی ایران ارائه میدهد فسادی که با یک انتصاب سیاسی آغاز شد و با ورود مدیران پروندهدار، سکوت حراست، خریدهای غیرقانونی، تخلفات ارزی و اختلاسهای چندلایه، اکنون به بحران مالی و عملیاتی رسیده است. میبینید چگونه لابی سیاسی میتواند یک مجموعهٔ صنعتی را از مسیر تولید و توسعه، به کانون فساد سازمان یافته و دورهمخوری اطلاعاتیها تبدیل کند که با نبود نظارت مؤثر، منابع ملی را در معرض نابودی قرار میدهد.
