امین امرایی؛ مدیرعامل مارون، محور شبکه‌ خانوادگی، مدیریتی فاسد

برای شناخت ساختاری که در سال‌های مدیریت امین امرایی بر پتروشیمی مارون شکل گرفته، نمی‌توان تنها به چند قرارداد یا انتصاب منفرد پرداخت. آنچه در اطراف مدیرعامل مارون دیده می‌شود، شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته از دوستان قدیمی، هم‌دانشگاهی‌ها، بستگان، مدیران شرکت‌های اقماری، واسطه‌های قراردادها و فعالان تجاری است؛ شبکه‌ای که دامنه فعالیت آن از صنایع پتروشیمی و فولاد ایران تا امارات، قبرس، موناکو و بریتانیا امتداد پیدا می‌کند.

امین امرایی علاوه بر مدیرعاملی پتروشیمی مارون، در پتروشیمی لاله به‌عنوان عضو اصلی هیئت‌مدیره و در مجموعه‌هایی مانند پتروشیمی زاگرس، پتروشیمی شیراز، توسعه انرژی اعتماد مهر کیش و شرکت بهره‌برداری پتروپارس آریا کیش نیز دارای سابقه مدیریتی است. حضور هم‌زمان یا متوالی او در شرکت‌هایی که میانشان روابط تجاری برقرار است، به امرایی امکان داده شبکه‌ای از ارتباطات مدیریتی و اقتصادی را پیرامون مارون ایجاد کند.

انتقال ۵۰ میلیون پوند از مسیر معاملات اسب

یکی از مهم‌ترین بخش‌های پروفایل مالی امرایی، انتقال و سفیدسازی حدود ۵۰ میلیون پوند از طریق خریدوفروش اسب در بریتانیاست. ارزش اسطبل اسب متعلق به برادران امرایی در انگلستان نیز حدود ۵۰ میلیون پوند عنوان شده است. این معاملات به کانالی برای انتقال ثروت از ایران و تبدیل منابع مالی به دارایی‌های قابل نگهداری در خارج از کشور تبدیل شده‌اند.

برادران امرایی دارای اقامت امارات و قبرس و پاسپورت موناکو هستند. آنان در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند بخش باقی‌مانده دارایی‌هایشان را از ایران به امارات و انگلستان منتقل کنند. دامنه این ثروت‌اندوزی، امین امرایی را در جایگاه یکی از مدیران وابسته به واسطه‌ها و دلالان امنیتی فعال در صنایع پتروشیمی و فولاد قرار داده است. دستگاه‌های امنیتی و بخش حفاظت وزارت دفاع نیز در جریان فعالیت‌های مالی و برون‌مرزی این مجموعه قرار دارند.

امین امرایی تحصیلات خود را در دانشگاه آزاد امیدیه گذرانده و مدرک کارشناسی‌اش را از همین دانشگاه دریافت کرده است؛ اما آنچه مسیر پیشرفت او را تعیین کرده، بیش از مدرک دانشگاهی، ارتباطاتی بوده که از دوران تحصیل شکل گرفته و بعدها به انتصاب‌های مدیریتی و قراردادهای چند هزار میلیارد تومانی انجامیده است.

سجاد محمدی لندی؛ از دانشگاه آزاد امیدیه تا قراردادهای مارون

یکی از مهم‌ترین چهره‌های نزدیک به امرایی، سجاد محمدی لندی، رئیس سابق بسیج دانشجویی دانشگاه آزاد امیدیه است. آشنایی او با امرایی به دوره دانشجویی این دو در دانشگاه آزاد امیدیه بازمی‌گردد. این رابطه پس از ورود امرایی به ساختار مدیریتی صنعت پتروشیمی، به همکاری اقتصادی گسترده‌ای تبدیل شد.

محمدی لندی دلال و واسطه اصلی امرایی در پروژه‌های پایین‌دستی مارون محسوب می‌شود و واسطه واگذاری بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان قرارداد بوده است. در پایان دوره دولت ابراهیم رئیسی، کرسی عضویت او در هیئت‌مدیره پتروشیمی مارون به نمایندگی از تاپیکو فراهم شد. به این ترتیب، فردی که بیرون از ساختار رسمی شرکت نقش واسطه قراردادهای امرایی را بر عهده داشت، مستقیماً وارد هیئت‌مدیره مارون شد.

جهانبخش شریعت، کارمند بازنشسته وزارت اطلاعات و رئیس حراست، دیگر عضو کنونی هیئت‌مدیره مارون و یکی دیگر از چهره‌های اصلی این ساختار است. حضور هم‌زمان محمدی لندی و شریعت در هیئت‌مدیره، حلقه مدیریتی مورد اتکای امرایی را در بالاترین سطح تصمیم‌گیری شرکت تکمیل کرده است.

قراردادهای خانوادگی و نقش پتروساخت چهل‌ستون

بخش دیگری از شبکه امرایی از مسیر برادرش، علی امرایی، مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین، و خانواده همسر او شکل گرفته است. خانم غروی همسر علی امرایی است و برادران غروی، یعنی برادرزن‌های علی امرایی، سهام‌داران و مدیران شرکت پتروساخت چهل‌ستون هستند.

پتروساخت چهل‌ستون بخش مهمی از قراردادهای میلیون‌دلاری مهندسی مجموعه پتروشیمی مارون را در اختیار گرفته است. واگذاری این قراردادها به شرکتی که مدیران و سهام‌داران آن با خانواده مدیرعامل مارون پیوند سببی دارند، نشان می‌دهد چگونه روابط خانوادگی به زنجیره پیمانکاری و مهندسی مارون راه یافته است.

برادران غروی درعین‌حال با علیرضا یزدانی کچویی، مالک شرکت کیمیاگران، شراکت دارند. پتروشیمی مارون با لابی و پیگیری امین امرایی، ۴۰ درصد سهام شرکت کیمیاگران را خریداری کرده است. در نتیجه، از یک سو خانواده امرایی با مدیران پتروساخت چهل‌ستون ارتباط خانوادگی دارند و از سوی دیگر، همین افراد شریک مالک شرکتی هستند که ۴۰ درصد سهام آن با منابع پتروشیمی مارون خریداری شده است. این چرخه، منافع خانوادگی و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری مارون را مستقیماً به یکدیگر متصل می‌کند.

متین دیداری و استخدام برادرزن امرایی در پتروشیمی زاگرس

شبکه خویشاوندی امرایی به پتروشیمی مارون محدود نمانده است. متین دیداری، مدیرعامل پتروشیمی زاگرس، محسن بازوند، برادرزن امین امرایی را در سمتی بالا در پتروشیمی زاگرس به کار گرفته است.

برای شناخت علت و ابعاد این انتصاب باید روابط متین دیداری با شرکت کرانه و همچنین ارتباط او با دلال شناخته‌شده چینی فعال در حوزه کاتالیست بررسی شود. قرار گرفتن استخدام یکی از بستگان نزدیک امرایی در کنار این روابط تجاری، نشان‌دهنده امتداد شبکه مدیرعامل مارون به پتروشیمی زاگرس و بازار تجهیزات و کاتالیست است.

شبکه مدیران مشترک در شرکت‌های مرتبط

حسین یزدانی در این شبکه نقش هماهنگ‌کننده کلی را بر عهده دارد. او در ترکیب مدیریتی شرکت‌های متعددی حضور داشته است: رئیس هیئت‌مدیره آرمان نوین فرزانگان صبا، عضو سابق هیئت‌مدیره آیسان کیمیا، عضو هیئت‌مدیره پتروشیمی آرمان سپاهان، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره پتروشیمی صدرا خوزستان، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره صنایع پتروایمن غدیر و نایب‌رئیس هیئت‌مدیره صنایع پتروشیمی ابن‌سینا همدان.

خسرو عباس‌نژاد قاضی‌جهانی، دوست قدیمی امین امرایی، نیز تا سال ۱۴۰۰ نایب‌رئیس هیئت‌مدیره پتروشیمی مارون بود. او تا سال ۱۳۹۹ ریاست هیئت‌مدیره آیسان کیمیا را بر عهده داشت، تا سال ۱۴۰۳ رئیس هیئت‌مدیره پتروشیمی لاله بود و در صنایع پتروشیمی ابن‌سینا همدان نیز عضویت داشته است.

امیر آذری، مدیر بازرگانی سابق مارون، یکی دیگر از حلقه‌های این شبکه است. او ریاست هیئت‌مدیره پتروشیمی لاله را در اختیار داشته، عضو هیئت‌مدیره پتروشیمی صدرا خوزستان و پدیدآوران صنعت اسپادان بوده و سابقه مدیرعاملی صنایع پتروشیمی ابن‌سینا همدان را نیز در کارنامه دارد.

تکرار نام این مدیران در هیئت‌مدیره شرکت‌هایی که با یکدیگر معامله می‌کنند، نشان می‌دهد معاملات مارون در محیطی بسته و میان مجموعه‌ای از اشخاص و شرکت‌های مرتبط جریان داشته است. در مرکز این شبکه، امین امرایی قرار دارد؛ مدیری که هم به‌واسطه سمت‌های متعدد خود و هم از طریق دوستان، بستگان و همکاران قدیمی، به بخش‌های مختلف آن متصل است.

صدرا شیمی؛ بازگشت یک واسطه بدون فعالیت واقعی

یکی از نمونه‌های شاخص عملکرد این شبکه، شرکت صدرا شیمی خوزستان است. این شرکت در سال ۱۳۹۱ به‌وسیله حسین یزدانی در اهواز ثبت شد، اما فاقد نیروی انسانی عملیاتی، دارایی فیزیکی و فعالیت تولیدی واقعی است. با وجود این، صدرا شیمی به‌عنوان واسطه معاملات بنزین پیرولیز با پتروشیمی مارون فعالیت کرده است.

کارشناسان مارون از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱ وضعیت و عملکرد این شرکت را مستند کرده بودند و پیش از ورود امین امرایی، همکاری با آن متوقف شده بود. با آغاز مدیریت امرایی، صدرا شیمی بار دیگر به زنجیره معاملات مارون بازگشت؛ درحالی‌که همین شرکت در دوره همکاری خود سه مرتبه از سوی پتروشیمی مارون جریمه شده بود.

بازگشت صدرا شیمی بدون برخورداری از ظرفیت واقعی اقتصادی، در شرایطی اتفاق افتاد که امرایی سابقه دوستی و همکاری با حسین یزدانی، مؤسس این شرکت، داشت. تصمیم برای ازسرگیری همکاری با چنین واسطه‌ای، جایگاه شخص مدیرعامل مارون را در احیای این مسیر تجاری برجسته می‌کند.

مجوز اتوکسیله و توسعه حوزه نفوذ

پرونده مجوز اتوکسیله نیز بخش دیگری از مناسبات دوران مدیریت امرایی است. این موضوع صرفاً یک تصمیم فنی یا تولیدی نبود، بلکه در امتداد همان الگویی قرار گرفت که در آن مجوزها، پروژه‌های پایین‌دستی، شرکت‌های واسطه و کرسی‌های مدیریتی میان مجموعه‌ای محدود از افراد و شرکت‌های مرتبط توزیع می‌شوند. ساختاری که در ظاهر با نام توسعه زنجیره ارزش فعالیت می‌کند، در عمل زمینه گسترش نفوذ شبکه نزدیک به مدیرعامل را فراهم کرده است.

امین امرایی؛ حلقه اتصال شبکه

اهمیت این پرونده در آن است که هیچ‌یک از این روابط را نمی‌توان جدا از جایگاه امین امرایی تحلیل کرد. بازگشت صدرا شیمی به معاملات مارون، واسطه‌گری سجاد محمدی لندی در بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان قرارداد، ورود او به هیئت‌مدیره، واگذاری قراردادهای مهندسی به پتروساخت چهل‌ستون، خرید ۴۰ درصد سهام کیمیاگران، استخدام محسن بازوند در پتروشیمی زاگرس و فعالیت مدیران مشترک در شرکت‌های مرتبط، همگی در دوره مدیریت یا در محدوده ارتباطات مستقیم امرایی شکل گرفته‌اند.

در کنار این مناسبات، انتقال حدود ۵۰ میلیون پوند از طریق معاملات اسب، اسطبل برادران امرایی در انگلستان، اقامت امارات و قبرس و پاسپورت موناکو، تصویری از ابعاد خارجی فعالیت‌های مالی این خانواده ارائه می‌دهد.

مارون شرکتی است که بخشی از سهام و منافع آن به صندوق‌های بازنشستگی و حقوق کارگران و کارمندان وابسته است. بااین‌حال منابع، قراردادها و فرصت‌های تجاری آن در ساختاری قرار گرفته‌اند که دوستان دانشگاهی، بستگان، شرکای خانوادگی، مدیران امنیتی سابق و شرکت‌های واسطه به یکدیگر متصل شده‌اند. در مرکز تمام این حلقه‌ها نام امین امرایی دیده می‌شود؛ مدیری که پتروشیمی مارون در دوره او از یک بنگاه بزرگ صنعتی به کانون شبکه‌ای از منافع خانوادگی، مدیریتی و فرامرزی تبدیل شده است.