گزارشها و ادعاهایی از سوی برخی منابع، به تخلفات و ابهاماتی در روند اجرای قراردادهای توسعه برخی میادین نفتی میان ایران و شرکتهای روسی اشاره دارند. این موضوع به گفته منتقدان، میتواند از مهمترین پروندههای قابل بررسی در حوزه قراردادهای انرژی باشد.
فعالیت شرکتهای روسی در میادین نفتی خوزستان
بر اساس این ادعاها، شرکتهای روسی در حال حاضر در دو میدان نفتی واقع در استان خوزستان فعالیت دارند. این میادین به گفته منابع مذکور، طی سالهای اخیر محل شکلگیری مجموعهای از اختلافات و ابهامات مالی و اجرایی بودهاند.
اهداف اولیه و مشکلات اجرایی
منتقدان میگویند هدف اولیه از واگذاری این پروژهها، جذب سرمایه، انتقال فناوری و افزایش ظرفیت تولید نفت بوده است. اما در عمل، نه تنها سرمایهگذاری قابل توجهی از سوی طرف خارجی انجام نشده، بلکه بخش عمده هزینههای اجرای پروژهها از محل منابع مالی داخلی و درآمد حاصل از تولید نفت تأمین شده است. به ادعای این منابع، شرکتهای روسی پس از دریافت درآمدهای حاصل از فروش نفت، سهم خود را برداشت کرده و سپس مطالبات پیمانکاران ایرانی را با تأخیر و بهصورت محدود پرداخت میکنند.
نحوه همکاری با پیمانکاران ایرانی
در بخش دیگری از این ادعاها، نحوه همکاری با پیمانکاران ایرانی نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. بر اساس این گزارشها، شرکتهای داخلی فعال در این پروژهها به دو گروه تقسیم شدهاند. گروه نخست، شرکتهای متخصص و دارای سابقه اجرایی هستند که صرفاً در مراحل ابتدایی پروژه برای انتقال دانش فنی و تجربه به کار گرفته میشوند، اما پس از آن با تأخیرهای طولانی در دریافت مطالبات و مشکلات مالی مواجه شده و عملاً از ادامه همکاری کنار گذاشته میشوند.
نقش شرکتهای واسطه
در مقابل، منابع مذکور مدعی هستند گروه دوم را شرکتهایی تشکیل میدهند که از توان فنی محدودتری برخوردارند. اما به دلیل ارتباطات و مشارکتهای پشتپرده با برخی عوامل مرتبط با طرف روسی، امکان حضور مستمر در پروژهها را پیدا میکنند. به گفته این منابع، حذف تدریجی پیمانکاران اصلی از طریق فشارهای مالی و تأخیر در پرداخت مطالبات، زمینه را برای فعالیت این شرکتهای واسطه فراهم کرده است.
نقش شرکت «سیمبا»
همچنین در این گزارشها از شرکتی با نام «سیمبا» نام برده شده که گفته میشود در خوزستان و ماهشهر تأسیس شده است. بر اساس این ادعاها، بخش عمده مدیران و نیروهای اصلی این شرکت را اتباع روس تشکیل میدهند و این مجموعه به عنوان یک واسطه برای مشارکت در پروژههای مختلف نفتی فعالیت میکند.
ساختار شرکتهای روسی و نقش واسطهها
این منابع معتقدندساختار شرکتهای اصلی روسی به گونهای است که امکان حضور مستقیم آنها در برخی مشارکتهای اقتصادی وجود ندارد. از این رو، شرکت «سیمبا» به عنوان یک حلقه واسط تعریف شده تا بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در قراردادهای مختلف حضور داشته باشد و از منافع مالی پروژهها بهرهمند شود.
