مرتضی شاه‌میرزایی، که پیش‌تر معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در دولت ابراهیم رئیسی بود، به عنوان مدیرعامل و نایب‌رئیس هیئت‌مدیره گروه اقتصاد مفید منصوب شد. این تغییرات در حالی صورت گرفت که شاه‌میرزایی جایگزین عبادالله عبدالهی شد، در حالی که هنوز بیش از یک سال از دوره مدیریتی عبدالهی باقی مانده بود. هم‌زمان، مهدی غضنفری نیز جای سید صولت مرتضوی را در ریاست هیئت‌مدیره گرفت.
این جابه‌جایی در هلدینگی رخ داده که زیرمجموعه ستاد اجرایی فرمان امام است و در حوزه‌های نفت، گاز، برق و معدن سرمایه‌گذاری می‌کند. ریاست ستاد را پرویز فتاح، وزیر نیروی کابینه نخست محمود احمدی‌نژاد، بر عهده دارد. شاه‌میرزایی نیز در دولت احمدی‌نژاد مدیرکل بازرسی وزارت نفت بود و در دولت رئیسی به رأس شرکت ملی صنایع پتروشیمی رسید. کنار هم گذاشتن این سوابق و توضیح ندادن دلایل انتخاب، انتصاب تازه را به نمونه‌ای روشن از آنچه تقسیم پست میان مدیران هم‌جناح خوانده می‌شود، تبدیل کرده است.
انتصابی که از همان ابتدا محل اعتراض بود
جدای از ارتباطات جناحی و سیاسی در این انتصاب، سابقه ضعیف شاه‌میرزایی حتی زمان نشستن بر مسند مدیرعاملی شرکت ملی صنایع پتروشیمی محل انتقاد بود.
زمانی که جواد اوجی در دولت رئیسی حکم مدیرعاملی شرکت ملی صنایع پتروشیمی را برای شاه‌میرزایی صادر کرد، کارشناسان این صنعت یادآور شدند که فردی با سابقه ریاست حراست چرا باید مسئولیتی را بپذیرد که حداقل نیاز آن دانش فنی مرتبط است. امروز نیز این ابهام پابرجاست که چرا شاه‌میرزایی بدون تجربه‌ای در اداره یک مجموعه صنعتی، گزینه مجموعه‌ای با دایره فعالیت سرمایه‌گذاری در بخش انرژی کشور است.
روزنامه «اعتماد» همان زمان به گفت‌وگوی تلویزیونی شاه‌میرزایی در روز پتروشیمی اشاره کرد. او در آن برنامه قیمت خوراک را با قیمت حامل‌های انرژی مقایسه کرده بود و روزنامه این پاسخ را نشانه ضعف اشرافش به اقتصاد صنعت دانست. قیمت و دسترسی به خوراک مستقیماً بر سودآوری مجتمع‌ها و توجیه اقتصادی طرح‌های تازه اثر می‌گذارد. اکنون مدیرعامل اقتصاد مفید قرار است درباره سرمایه‌گذاری‌هایی تصمیم بگیرد که موفقیتشان به ارزیابی همین متغیرها بستگی دارد. هیئت‌مدیره بر چه اساسی اطمینان پیدا کرده که شاه‌میرزایی از عهده این مسئولیت برمی‌آید؟
فاصله وعده‌ها با تولید واقعی
شاه‌میرزایی در اردیبهشت ۱۴۰۳ گفت تولید محصولات پتروشیمی تا پایان همان سال از ۱۰۰ میلیون تن عبور خواهد کرد. آمار پایان سال، تولید واقعی را حدود ۷۵ میلیون تن در برابر ظرفیت اسمی حدود ۹۷ میلیون تن نشان داد. شکاف میان ظرفیت و تولید در سال ۱۴۰۲ هم وجود داشت. شاه‌میرزایی در مهر ۱۴۰۳ از مدیریت شرکت کنار رفت و کمبود خوراک، محدودیت انرژی و توقف‌های تعمیراتی نیز در این فاصله سهم داشتند. با این همه، وعده‌ای با چنین فاصله‌ای از نتیجه واقعی، مبنای پیش‌بینی و کیفیت برنامه‌ریزی دوره مدیریت او را زیر سؤال می‌برد.
وجه سیاسی این انتصاب از همین‌جا روشن می‌شود. مدیری که در دوره احمدی‌نژاد در وزارت نفت سمت داشت و در دولت رئیسی به مدیرعاملی پتروشیمی رسید، این بار در دوره ریاست یکی از وزیران احمدی‌نژاد بر ستاد اجرایی، هم مدیرعامل و هم نایب‌رئیس هیئت‌مدیره یک هلدینگ زیرمجموعه آن شده است.
وقتی علت کنار گذاشتن مدیر قبلی و معیار برتری جانشین اعلام نمی‌شود، این برداشت قوت می‌گیرد که سابقه حضور در حلقه مدیران هم‌جناح، امتیاز تعیین‌کننده بوده است.
هیئت‌مدیره اقتصاد مفید باید توضیح دهد چرا برای تغییر مدیرعامل تا پایان دوره او صبر نکرد، چه گزینه‌هایی را بررسی کرد و شاه‌میرزایی بر پایه کدام نتیجه در دوره پتروشیمی بر آن‌ها ترجیح داده شد.
ستاد اجرایی نیز باید روشن کند فتاح در پیشنهاد یا تأیید این انتخاب چه نقشی داشته است. آگهی تغییرات، نام صاحب تازه صندلی را اعلام کرده است. دفاع از این حکم مستلزم انتشار دلایلی است که نشان دهد این صندلی چگونه و با چه معیاری به او رسیده است.
