شمار جانباختگان حادثه واژگونی سرویس کارکنان پتروپالایش دهلران به ۱۳ نفر افزایش یافت. اورژانس پیشبیمارستانی ایلام اعلام کرد که محسن فیلی، یکی از سرنشینان اتوبوس، بامداد دوشنبه ۲۵ آبان به دلیل شدت جراحات در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان گنجویان دزفول جان باخت. در زمان اعلام این خبر، دو مصدوم دیگر به نامهای مهدی کریمزاده و نعیم محمدولی همچنان در بخش مراقبتهای ویژه بستری بودند.
این اتوبوس شامگاه شنبه ۲۳ آبان، حدود ساعت ۱۹:۲۵، در کیلومتر ۱۰ محور دشتعباس به مورموری، حوالی سهگر و چاههای نفت منطقه، واژگون شد. به گفته فرماندار آبدانان، خودرو ۲۸ سرنشین داشت که شامل ۲۷ مسافر و یک راننده بود. کارکنان پروژه انجیال دهلران پس از پایان شیفت کاری خود به خانه بازمیگشتند. خانوادهها و همکاران برخی از جانباختگان به رسانهها اعلام کردهاند که برای کارکنان خوابگاه فراهم نشده بود. این موضوع سوالاتی را درباره تصمیمات مدیران پروژه در خصوص محل اسکان، ساعت شیفت و مسیر سرویس مطرح میکند. آیا خطرات رفتوآمد روزانه کارکنان به درستی ارزیابی شده بود؟

از یادآوران تا آبدانان
در دی ۱۴۰۰، تصادف زنجیرهای در جاده قدیم اهواز به خرمشهر جان ده نفر از سرنشینان سرویس کارکنان میدان نفتی یادآوران، از جمله راننده، را گرفت. در آذر سال بعد نیز برخورد مینیبوس حامل کارکنان حراست پتروشیمی دماوند با جرثقیل در عسلویه هفت مصدوم بر جا گذاشت. پس از این حوادث، چه تعداد از سرویسهای فرسوده کنار گذاشته شد؟ کدام مسیر پرتردد کارکنان دوباره ارزیابی شد؟ نتایج این بررسیها باید برای کارکنانی که هر روز با همین شبکه جابهجا میشوند، قابل دسترسی باشد.
فرسودگی سرویسها را میتوان پیش از وقوع حادثه در سوابق تعمیرات، وضعیت لاستیک و ترمز و تکرار خرابیها مشاهده کرد. خطرات مسیر نیز قابل بررسی است. پیچهای تند، روشنایی ناکافی، علائم هشداردهنده ناقص و تردد شبانه، هرکدام باید در ارزیابی مسیر سرویس لحاظ شوند. شرکتهای نفت و پتروشیمی برای جلوگیری از توقف تولید، بازرسی و تعمیرات دورهای تجهیزات را برنامهریزی میکنند. مدیران همین شرکتها باید نشان دهند که برای ناوگانی که کارکنان را هر روز به محل کار میرساند، چه برنامهای دارند و در عمل چند خودرو بهدلیل نقص از سرویس خارج شده است.

بر سر وضعیت فنی اتوبوس
یارسان الفتی، رئیس کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان ایلام، به ایلنا گفته است که اتوبوس متعلق به یک پیمانکار بود و گواهی معتبر معاینه فنی نداشت. لاستیکهای آن نیز فرسوده و فاقد عاج استاندارد بود. او همچنین از نقص فنی و رعایت نشدن سرعت مطمئنه در شرح بررسیهای اولیه نام برد. در مقابل، قدرت پیری، مالک اتوبوس، مدارکی درباره معاینه فنی خودرو برای رسانهها ارسال کرد. سیاوش محبی، رئیس پلیس راه فراجا، نیز از بررسی کارشناسی علت واژگونی خبر داد. گزارش نهایی باید اعتبار گواهی در روز حادثه، وضعیت واقعی لاستیکها، سرعت خودرو و نقش پیچ جاده را روشن کند.
در واگذاری سرویسهای کارکنان به شرکتهای پیمانکاری، صلاحیت فنی باید پیش از امضای قرارداد احراز شود. پیمانکار چند خودروی آماده و سالم دارد؟ سوابق تعمیرات ناوگانش چیست و در صورت خرابی، چگونه خودروی جایگزین تأمین میکند؟ وقتی قیمت پایین یا رابطه با مدیران بر این ضوابط غلبه کند، پیمانکار میتواند با عقب انداختن تعمیرات یا ادامه استفاده از خودروی فرسوده، حاشیه سودش را حفظ کند. در پرونده دهلران، اسناد انتخاب پیمانکار و ارزیابی فنی ناوگان میتواند روشن کند که قرارداد بر چه مبنایی واگذار شده است.
مسئولیت کارفرما پس از واگذاری ادامه دارد. بازرسی زمانی اثر دارد که مسئول سرویس بتواند خودروی معیوب را همان روز از چرخه تردد خارج کند و پیمانکار موظف باشد وسیله سالم جایگزین کند. مدیران پروژه دهلران باید سوابق بازرسی و تعمیر اتوبوس و گزارش ارزیابی مسیر را منتشر کنند و بگویند آخرین بار چه کسی وضعیت خودرو را بررسی کرده و چه کسی مسئول تصمیم درباره ادامه تردد آن بوده است. سیزده نفر در راه بازگشت از کار جان باختهاند. همکارانشان حق دارند پیش از پایان تحقیقات بدانند سلامت سرویسهایی که فردا سوارشان میشوند، چگونه بررسی میشود.
