هرمزگان، استانی که قلب پالایش نفت ایران را در خود جای داده این روزها با تناقضی آشکار روبهروست: مردم در صفهای طولانی بنزین میایستند صیادان برای تأمین سوخت قایقهایشان درماندهاند و دولت در تلاش است مصرف را با افزایش قیمت کنترل کند. اما برای هزاران خانواده ساحلی، بحران سوخت فقط یک سیاست اقتصادی نیست ضربهای مستقیم به معیشت، امنیت و چرخه سنتی صید در جنوب ایران است.
افزایش قیمت بنزین؛ سیاستی ملی با اثرات محلی شدید
از هشتم
سپتامبر، قیمت بنزین خارج از سهمیه در ایران دو برابر شد و از پنج هزار به ۱۰ هزار تومان رسید. سهمیه
۶۰ لیتری
با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بعدی با نرخ ۳۰۰۰ تومان ثابت ماند.
دولت میگوید این تصمیم تنها «مصرفکنندگان پرمصرف» را هدف گرفته و برای مدیریت کمبود
بنزین ضروری است. رویترز گزارش داده حدود ۱۵ درصد مصرفکنندگان مستقیماً
مشمول نرخ جدید میشوند.
استانی تولیدکننده، مردمی در صف
هرمزگان
میزبان تأسیسات بزرگ پالایشی ایران است اما در ماههای اخیر بارها تصاویر صفهای
چندکیلومتری سوخت در گرمای بالای ۴۵ درجه منتشر شده است. نماینده
بندرعباس در مجلس در اردیبهشت هشدار داد مردم «چند ساعت» در صف میمانند و خواستار
افزایش سهمیه عرضه شد.
برای جامعه صیادی هرمزگان، بحران سوخت فقط گرانی نیست؛ تهدیدی برای ادامه کار است. قایقهای کوچک، یخسازی، سردخانه، حملونقل ماهی و رفتوآمد به اسکله همگی به سوخت وابستهاند. حتی پیش از تشدید بحران، اتحادیه تعاونیهای صیادان هرمزگان اعلام کرده بود نصب ردیاب روی شناورها قرار است مبنایی برای «اصلاح نظام سهمیهبندی سوخت» باشد اما هدف آنها اعمال محدودیت بیشتر است.
بحران امنیتی در دریا؛ فشار مضاعف بر صیادان
این فشار
اقتصادی همزمان با افزایش خطر امنیتی در آبهای جنوب رخ میدهد. مقامهای هرمزگان
اعلام کردند دو قایق که آنها «صیادی» توصیف کردند در نزدیکی بندر کرگان هدف قرار
گرفته و شماری از سرنشینان مفقود شدهاند. ارتش آمریکا روایت متفاوتی ارائه کرده و
گفته دو قایق در تلاش برای تصاحب یک شناور بدون سرنشین آمریکایی بودند.
صرفنظر
از اختلاف روایتها، پیامد برای صیادان روشن است: ناامنی در دریا افزایش یافته و
هزینههای سوخت، تجهیزات و ردیاب، فشار مضاعفی بر جامعه صیادی وارد کرده است.
سیاست اصلاح اقتصادی یا انتقال هزینه بحران؟
دولت
مسعود پزشکیان میگوید بنزین فوقالعاده ارزان، مصرف را تشویق کرده و ادامه یارانه
در ابعاد فعلی پایدار نیست. پس از افزایش نرخ سوم، پزشکیان حتی از دستگاههای دولتی
خواست یک روز در هفته را بدون خودرو سپری کنند و تأکید کرد فشار سیاست جدید نباید
به اقشار کمدرآمد منتقل شود.
بحران سوخت برای صیادان یک مسئله بودجهای نیست، مسئله بقاست
افزایش نرخ سوم بنزین شاید بخشی از مصرف مازاد را کاهش دهد اما برای خانوادههای ساحلی هرمزگان، بحران انرژی یک بحث انتزاعی درباره بودجه دولت نیست هزینهای است که مستقیماً در تعداد سفرهای یک قایق، قیمت ماهی در بازار و درآمد یک خانواده دیده میشود.
تا زمانی
که دولت: سهمیه سوخت صیادی را شفاف اعلام نکند و دادههای روزانه عرضه و مصرف را
منتشر نکند و تکلیف وضعیت امنیتی در آبهای جنوب را روشن نکند هیچ زمانی سازوکار
حمایت از صیادان اصلاح نمیشود.
بحران
سوخت در هرمزگان نه تنها ادامه خواهد داشت بلکه میتواند به بحران معیشتی گستردهتری
در جنوب کشور تبدیل شود.
